Atletiek in Ultimate-jasje: veel geld, zwart geverfd gras en (bijna) alle topatleten aanwezig

Een 'ultiem kampioenschap', maar dan zonder podium of medailles. Alleen de beste atleten nemen het dit weekend tegen elkaar op, met meer prijzengeld dan ooit en de nodige innovaties.

Wat houdt het nieuwe toernooi in, en waarom is er op voorhand al kritiek?

World Athletics Ultimate Championship heet het voluit. Topatletiek in Boedapest, samengebracht in drie avonden van drie uur. Niet te vergelijken met een WK, dat om de twee jaar wordt gehouden met tweeduizend deelnemers en negen dagen beslaat.

"Dit is drie dagen, drie avonden. Het beste van het beste", aldus voorzitter Sebastian Coe van de wereldatletiekbond, dat met het nieuwe toernooi in jaren zonder WK toch een groot mondiaal kampioenschap op de kalender wil zetten. Vernieuwing is er niet alleen door een verkort programma.

Sprinters mochten in een lane draft hun eigen baan kiezen voor de halve finales 200 meter. Het gras in Budapest is van zwarte verf voorzien, wat de kijkbeleving zou verbeteren. De schijnwerpers staan volledig op de atleten in een show met een ongekende prijzenpot van tien miljoen dollar.

Voor elke winnaar is er een premie van omgerekend zo'n 129.000 euro, ruim het dubbele van wat er te verdienen viel met goud op de WK atletiek vorig jaar. Medailles zijn er op het nieuwe toernooi überhaupt niet. Wel een bokaal voor de winnaar en prijzengeld voor iedereen.

Bij andere kampioenschappen moeten atleten zich plaatsen door bijvoorbeeld onder een limiet te lopen. Op het Ultimate Championship zijn de wereld- en olympisch kampioenen en Diamond League-winnaars rechtstreeks geplaatst, aangevuld met de beste atleten op de wereldranglijst en enkele wildcards.

De 381 atleten uit meer dan zestig landen komen uit op in totaal 26 disciplines en twee gemengde estafette-onderdelen. Dat betekent dat de beste atleten van meerdere disciplines niet mee kunnen doen.

Zo is er bijvoorbeeld geen kogelstoten; de vakantie van wereldkampioene Jessica Schilder is tegen haar zin al begonnen. Ook discuswerpen ontbreekt, net als steeple, meerkamp en lange afstanden. Hinkstapspringen is er alleen voor vrouwen en kogelslingeren juist alleen voor mannen.

Volgens atletiekbaas Coe moesten keuzes worden gemaakt om tot de nieuwe opzet te komen: een compacter format dat volgens eigen onderzoek beter aansluit bij wensen van atleten en kijkers, en de interesse van een groter publiek kan trekken.

Lang niet alle atleten voelen zich gehoord. Pedro Pichardo, wereldkampioen hinkstapspringen, is een van hen en hekelt het gebrek aan verantwoording waarom er geen plek is voor zijn vaak spectaculaire specialisme. "Stop met ons buitensluiten", schreef de Portugees op Instagram.

Discuswerpster Jorinde van Klinken sprak uit dat atleten zich "beroofd" voelen. "Het is zuur voor ons", zei de Europees kampioene tegen Runner's World(opent in nieuw venster). "Zeker omdat wij over het algemeen lachertjes van contracten hebben ten opzichte van de mensen die wél naar deze wedstrijden kunnen."

Discuswerper Matthew Denny uit Australië bracht veel kritiek samen in een open brief(opent in nieuw venster). "Atleten vragen niet om te stoppen met innoveren, maar wel om transparantie, een eerlijke kans en een langetermijnvisie."

Desgevraagd verzucht bondscoach Laurent Meuwly van de Nederlandse Atletiekunie dat "kritiek er altijd is als er iets nieuws wordt geprobeerd in onze sport".

Meuwly vermoedt dat Hongarije, waar kogelslingeren populairder is dan in Nederland, als eerste gastland zeggenschap heeft gehad. "Boedapest steekt zijn nek uit en moet veel geld bij elkaar brengen. Dat onderdelen ontbreken, is jammer. Zeker voor Nederland, met grote kampioenen als Jessica Schilder en Jorinde van Klinken."

"Maar, in deze nieuwe vorm past niet alles. Laten we ook blij zijn met pogingen de sport te vernieuwen, we moeten naar de toekomst kijken. Ik denk dat dit heel groot kan worden."

Atletiekbaas Coe belooft ook dat er in de toekomst geschaafd zal worden aan de opzet. Hij verzamelde grote namen uit de atletiek om zich heen om het toernooi vorm te geven, te evalueren en promoten.

Usain Bolt draaft op voor persmomenten. Armand Duplantis gaat, naast polsstokhoogspringen, optreden met een speciaal voor deze gelegenheid uitgebracht nummer. En Noah Lyles kan door een blessure zelf niet sprinten, maar wordt een soort ceremoniemeester en organiseert een afterparty.

Volgens Coe is dit het weekend waarin de uitblinkers van het seizoen, na continentale kampioenschappen en de Diamond League, samen kunnen schitteren en uitmaken wie nou echt de beste is.

Bolt is jaloers op de huidige generatie: "Er is niets mooiers dan strijden tegen al je grote concurrenten, en dan ook nog voor veel prijzengeld."