Jetten deed het op sociale media, deze kabinetsleden schreven hele speeches met AI

De minister en staatssecretaris van Defensie hebben dit jaar toespraken gegeven die, zo lijkt, bijna volledig door AI zijn geschreven. Dat blijkt uit een analyse van Nieuwsuur.

In de analyse van 77 speeches van bewindspersonen waren minister Dilan Yesilgöz en staatssecretaris Derk Boswijk sterk oververtegenwoordigd in het aantal speeches waarin AI werd gebruikt. Het ministerie van Defensie spreekt tegen dat AI wordt gebruikt om complete speeches te genereren en zegt dat het alleen wordt ingezet als hulpmiddel.

Maar ook universitair hoofddocent politieke communicatie Tom Dobber (UvA) ziet veel verdachte zinsconstructies in de teksten, met "ongemakkelijk en hol taalgebruik, een beetje nietszeggend. En echt typische AI-formuleringen."

Over de vraag hoe kwalijk het gebruik van AI door politici is, publiceerde de NOS gisteren dit artikel:

Van de 77 speeches merkte Pangram er vijftien aan als verdacht. Tien speeches bevatten AI-gegenereerde fragmenten, vijf bestonden bijna volledig uit AI-teksten. Dertien van de vijftien speeches kwamen van minister Yesilgöz en staatssecretaris Boswijk, waaronder alle vijf de speeches die volledig met AI lijken te zijn gemaakt.

Een speech van onderwijsminister Rianne Letschert en een speech van staatssecretaris van Onderwijs Judith Tielen kwamen ook uit de bus als gedeeltelijk geschreven met AI. Bij die speeches lag het percentage AI-gegenereerde tekst (beide 12 procent) wel stukken lager dan de meeste speeches van Yesilgöz en Boswijk.

Keti Koti-speech

Nieuwsuur legde Boswijk gisteravond passages voor uit een speech die hij deze zomer hield tijdens Keti Koti, de herdenking van het Nederlandse slavernijverleden. In die speech zegt hij dat hij "vanuit zijn geloof als christen" racisme nooit heeft begrepen. "Als ieder mens door God is geschapen, hoe kun je een ander mens dan als minder zien?"

Woorden die uit zijn hart kwamen, aldus de staatssecretaris. Maar volgens Pangram bestaat de speech voor 95 procent uit AI. Geconfronteerd met die conclusie zegt Boswijk niet te weten hoe dat kan. "Het is een vrij persoonlijke speech. Ik weet de opbouw van deze speech nog goed omdat ik hem zelf heb bedacht."

Of de opbouw misschien van hemzelf kwam, maar de inhoud van AI, durft Boswijk niet te zeggen.

Kijk hier de reactie van Boswijk:

Yesilgöz wilde niet voor de camera van Nieuwsuur reageren. Een woordvoerder van het ministerie van Defensie laat later weten dat de speechschrijvers van Defensie AI gebruiken als hulpmiddel, "bijvoorbeeld om een synoniem te zoeken. Zoals heel veel Nederlanders doen. AI wordt niet gebruikt om een hele speech te genereren."

Tom Dobber, universitair hoofddocent politieke communicatie, zegt dat de Keti Koti-speech van Boswijk "bol staat" van verdachte zinsconstructies en formuleringen. Een veelgebruikt trucje van AI is bijvoorbeeld het gebruik van tegenstellingen en korte zinnen. In zijn speech heeft Boswijk het over "het kijken naar het verleden". "Naar wat daarin groots was. Maar ook naar wat pijnlijk en onrechtvaardig was. Geschiedenis kun je niet overdoen. Maar je kunt wel kiezen wat je ermee doet."

Ook in de speeches van Yesilgöz die een hoge score kregen in Pangram, zag Dobber veel "verdachte passages". "Bijvoorbeeld met de typische gedachtestreep." AI-modellen gebruiken dat streepje vaak om zinnen te verbinden. "Maar ook trucjes als de drietrapsraket en ontkenningen kwamen daarin terug."

Wat Dobber betreft is er niets mis met het inzetten van AI als hulpmiddel om teksten beter te maken. "Maar als je een hele tekst genereert met AI, verbreek je een soort contract dat je hebt met je lezer of toehoorder. Die denkt namelijk dat jij over je woorden hebt nagedacht. Als dat niet het geval is, verbreek je dat contract op een geniepige wijze."